( و إنّي و اللّه لأظنّ أنّ هولاء القوم سيدالون منكم ) معاويه و شاميان بر شما چيره خواهند شد و در اموال و خونتان تصرف خواهند كرد . . . و چه پيش‌بينى درستى از كار درآمد ! ديرى نپاييد كه معاويه بر عراق چيره شد و مردم آن را با قدرت شمشير خوار ساخت و خداوند عاقبت كارهايشان را به ايشان چشانيد . سپس امام عليه السّلام به دلايلى اشاره مىكند : 1 . ( باجتماعهم على باطلهم و تفرّقكم عن حقّكم ) كشورها به يارى مردان و سربازان متحد و منظم به اهداف خويش دست مىيابند و در غير اين صورت ، سرنوشت آنان به دست روزگار سپرده خواهد شد . شرايط چنين اقتضا كرده بود كه حكومت على عليه السّلام در عراق و در بين مردمى منافق و پراكنده پديد آيد و حكومت معاويه در شام و بين مردمى منظم و يك‌پارچه شكل گيرد و جايى شگفتى نيست كه اين حكومت فرو پاشد و آن ، استوار گردد . 2 . ( و بمعصيتكم إمامكم في الحقّ و طاعتهم إمامهم فى الباطل ) ابن ابى الحديد از جاحظ « 1 » نقل مىكند : « علت نافرمانى مردم عراق و فرمان‌بردارى مردم شام از فرمانروايانشان آن است كه مردم عراق ، اهل انديشه و تامل و ريزبينى هستند و چنين مردمى به كنكاش و كنجكاوى مىپردازند و در نتيجه به اظهار نظر و نقد فرمانروايان خود مىپردازند . اما مردم شام ، كم‌خرد و دنباله‌رو و خشك مغز هستند و

--> ( 1 ) . عمرو بن بحر بن محبوب كنانى ليثى ابو عثمان حاحظ ( 163 - 255 هجرى ) از بزرگان ادب و رييس فرقه جاحظيه در بين معتزليان بود . كتابهاى فراوانى دارد كه از آن جمله : « الحيوان » و « البيان و التبيان » و « البخلاء » و « المحاسن و الاضداد » است . براى اطلاع از زندگىنامه او نك : الاعلام ، زركلى : 5 / 74 .